Vừa qua, vào ngày 23 tháng 6 năm 2026, Trung tâm Nghiên cứu Châu Á – Thái Bình Dương (CAPS) thuộc Đại học CEVRO đã tổ chức một buổi thảo luận đặc biệt với chủ đề „Séc và Việt Nam: Quá khứ, Hiện tại và Tương lai“. Sự kiện đã phác họa nên một bức tranh toàn diện và sâu sắc về mối quan hệ ngoại giao, kinh tế, đặc biệt là vị thế không thể thay thế của cộng đồng người Việt tại Cộng hòa Séc – cộng đồng được đánh giá là một „hiện tượng độc nhất vô nhị“ trên quy mô toàn Liên minh Châu Âu (EU).
Sự kiện vinh dự có sự tham gia và phát biểu khai mạc của Đại sứ Đặc mệnh Toàn quyền Việt Nam tại Séc, ông Dương Hoài Nam. Buổi thảo luận có sự góp mặt của ba diễn giả: ông Hynek Kmoníček – nguyên Đại sứ Séc tại Việt Nam; ông Phạm Công Tú – Chủ tịch Hội người Czech gốc Việt Nam và ông Jan Sechter – Thứ trưởng Bộ Công Thương Séc. Buổi tọa đàm được điều phối bởi ông Jan Zahradil, Chủ tịch Hội đồng Cố vấn CAPS.
Những bước đi lịch sử từ sự kết nối giữa con người với con người
Nhìn lại lịch sử, Tiệp Khắc là một trong bốn quốc gia đầu tiên thiết lập quan hệ ngoại giao với Việt Nam vào năm 1954. Cựu Đại sứ Hynek Kmoníček nhận định, sợi dây liên kết giữa hai quốc gia không chỉ dừng lại ở cấp độ chính phủ, mà quan trọng hơn hết, đó là mối quan hệ sâu sắc giữa hai xã hội và giữa con người với con người.
Chính từ nền tảng đó, qua các hiệp định liên chính phủ vào thập niên 1970 – 1980, thế hệ những người Việt Nam đầu tiên đã đặt chân đến mảnh đất Séc. Trải qua những biến động lịch sử sau năm 1989, từ khoảng 9.000 người ở lại, cộng đồng người Việt tại Séc ngày nay đã lớn mạnh với khoảng 70.000 người. Ông Jan Zahradil nhấn mạnh, tính theo tỷ lệ dân số, đây chính là cộng đồng người Việt hải ngoại lớn nhất và gắn kết nhất trong toàn bộ EU.
Đóng góp thầm lặng cho làng quê Séc
Tại buổi thảo luận, cựu Đại sứ Kmoníček đã bày tỏ sự ngưỡng mộ lớn đối với sự hội nhập và sức sống bền bỉ của người Việt. Ông chia sẻ câu chuyện đầy cảm xúc về giai đoạn từ sau năm 1989, khi nền kinh tế thị trường bùng nổ, các dịch vụ công cộng và cửa hàng tiện ích tại các vùng nông thôn Séc dần biến mất.
Chính trong bối cảnh đó, người Việt đã xuất hiện tại các làng quê Séc với mô hình „cửa hàng thực phẩm“ (Potraviny). „Một cách thần kỳ, ở mỗi ngôi làng lại xuất hiện một người Việt Nam. Họ sống ở đó, được người dân địa phương yêu mến. Nếu không có họ, nhịp sống của những ngôi làng ấy thường sẽ bị ngưng trệ,“ ông Kmoníček đúc kết. Sự chăm chỉ và nhạy bén đó đã giúp cứu lấy đời sống sinh hoạt của những ngôi làng Séc trong giai đoạn chuyển đổi.
Hợp tác kinh tế thực chất
Mối quan hệ tốt đẹp giữa hai dân tộc đã tạo đà cho những con số kinh tế ấn tượng. Nhờ Hiệp định Thương mại Tự do EVFTA (2020), kim ngạch thương mại song phương đã tăng trưởng gần 300%, vượt mốc 4,5 tỷ USD. Đáng chú ý, Séc đang xuất khẩu mạnh mẽ các thiết bị quốc phòng, hàng công nghệ cao (máy bay, radar) sang Việt Nam và các thiết bị này đang góp phần trong việc vào việc bảo vệ chủ quyền chiến lược cho Việt Nam. Ở chiều ngược lại, Việt Nam là một trong những công xưởng điện tử lớn cung cấp hàng hóa cho thị trường Séc.
Thứ trưởng Bộ Công Thương Jan Sechter cũng tiết lộ, các phái đoàn doanh nghiệp Séc đang chuẩn bị các chuyến xúc tiến thương mại lớn đến Việt Nam vào cuối năm nay, tập trung vào lĩnh vực cơ khí, luyện kim và hạ tầng đường sắt tốc độ cao. Đây là cơ hội vàng để các doanh nhân Séc gốc Việt phát huy vai trò cầu nối thương mại.
Giữ gìn tiếng Việt và cội nguồn văn hóa
Chia sẻ câu chuyện của bản thân, ông Phạm Công Tú – người đã đến Praha học tập từ năm 1973 tại ČVUT – cho biết chìa khóa để ông hòa nhập sâu sắc vào xã hội Séc chính là văn hóa. Việc yêu thích và tự tay dịch các tác phẩm của đại văn hào Karel Čapek sang tiếng Việt đã giúp ông thấu hiểu tâm hồn người Séc. Từ đó, ông gặt hái được nhiều thành công trong kinh doanh truyền hình cáp và xuất nhập khẩu thiết bị công nghệ quốc phòng.
Đối với ông Phạm Công Tú, thành công trong kinh doanh tại Việt Nam không chỉ dựa trên giá cả, mà là lòng tin cá nhân – thứ được xây dựng vững chắc từ sự thấu hiểu văn hóa, những bài thơ và những cuộc đối thoại sẻ chia.
Kết thúc buổi thảo luận, Chủ tịch Hội người Czech gốc Việt đã gửi gắm một thông điệp vô cùng tâm huyết và đau đáu đến thế hệ trẻ (thế hệ thứ 2, thứ 3) người gốc Việt tại Séc: „Chúng ta không được để mất tiếng Việt, không được để mất văn hóa Việt. Một khi đánh mất nó, chúng ta sẽ mất tất cả.“
Trong bối cảnh rào cản ngôn ngữ vẫn là một thách thức lớn (tỷ lệ người giao tiếp tiếng Anh thành thạo tại Việt Nam còn thấp), việc sở hữu cả hai ngôn ngữ Séc – Việt và sự am hiểu hai nền văn hóa chính là một lợi thế chiến lược độc nhất vô nhị của thế hệ trẻ gốc Việt hiện nay. Việc giữ gìn ngôn ngữ và cội nguồn trong mỗi gia đình chính là nền tảng cốt lõi giúp thế hệ trẻ duy trì bản sắc, từ đó tiếp tục phát huy những giá trị và vị thế tự hào mà cộng đồng đã dày công xây dựng tại Séc.
BCH Hội người Czech gốc Việt Nam